Η περιοχή της Πρέσπας Εκτύπωση


Γεωγραφική Θέση

Η πρώτη εντύπωση που δημιουργείται στον επισκέπτη όταν πρωτοαντικρίζει την Πρέσπα είναι μίας περιοχής χαμένης, απόμακρης, αυτόνομης μέσα στον κλοιό των βουνών που την περιβάλλουν σα να βρίσκεται στην άκρη της γης. Όμως η Πρέσπα δεν βρίσκεται στην άκρη της γης αλλά μόνο στην καρδιά των Βαλκανίων.

Η περιοχή των Πρεσπών βρίσκεται στη Δυτική Μακεδονία και τη μοιράζονται τρεις χώρες, η Ελλάδα, η Αλβανία και η ΠΓΔΜ. Όταν λέμε Πρέσπα εννοούμε τις δύο λίμνες, Μικρή και Μεγάλη Πρέσπα, καθώς και την ευρύτερη λεκάνη αυτών που εκτείνεται έως τις κορυφές των βουνών που τις περικλείουν. Οι δύο λίμνες βρίσκονται σε υψόμετρο 853 μ. περίπου, ενώ πολλές κορυφές των γύρω βουνών ξεπερνούν τα 2.000 μ. Η Μικρή Πρέσπα ανήκει στην Ελλάδα, εκτός από ένα μικρό τμήμα στα νότια το οποίο ανήκει στην Αλβανία. Τη Μεγάλη Πρέσπα μοιράζονται και οι 3 χώρες, με το μεγαλύτερο μέρος αυτής να ανήκει στην ΠΓΔΜ. Το 2000, με κοινή Διακήρυξη των Πρωθυπουργών των τριών χωρών, δημιουργήθηκε το Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών. Το Πάρκο αυτό στοχεύει στην προστασία των οικολογικών αξιών της περιοχής μέσω της τριεθνούς συνεργασίας, αλλά και στην προώθηση της οικονομικής ευημερίας των τοπικών κοινοτήτων και των τριών χωρών. Το Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών αποτέλεσε την πρώτη διασυνοριακή προστατευόμενη περιοχή στα Βαλκάνια.




Βιοποικιλότητα

Πολλοί είναι οι λόγοι που δίνουν στην Πρέσπα ιδιαίτερη αξία. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν το πλούσιο φυσικό περιβάλλον και το υποβλητικό τοπίο, τα πουλιά, οι παραδοσιακοί οικισμοί και τα αξιόλογα βυζαντινά μνημεία. Το πιο σημαντικό όμως χαρακτηριστικό είναι ότι συγκεντρώνει  πάρα πολλές μορφές ζωής σε τόσο μικρή έκταση. Επίσης πολλά από τα σπάνια είδη που φιλοξενεί είναι ενδημικά, δηλαδή εμφανίζονται μόνο στην Πρέσπα και πουθενά αλλού στον κόσμο. Το μέγεθος του πλούτου της βιοποικιλότητας της περιοχής αποδεικνύουν δεδομένα όπως ότι απαντώνται εδώ πάνω από τα μισά είδη πουλιών, αμφιβίων και θηλαστικών που απαντώνται σε ολόκληρη την Ελλάδα ή ότι 9 από τα 23 είδη ψαριών που ζουν στις λίμνες της και τα ποτάμια της είναι ενδημικά.

Για να δείτε τον αριθμών ειδών πανίδας και χλωρίδας που εμφανίζονται στην Πρέσπα, πατήστε εδώ.

Εδώ μπορείτε να δείτε τα είδη πανίδας που απαντώνται στην Ελληνική Πρέσπα:


Στην Πρέσπα η ποικιλία των ενδιαιτημάτων και των μορφών ζωής συνθέτει ένα πραγματικό εργαστήρι της φύσης: από τις λίμνες και τα υγρά λιβάδια, ως τα δάση της βελανιδιάς και της οξιάς και τα αλπικά λιβάδια των βουνών. Ανάμεσα στην ποικιλία των σπάνιων ειδών χλωρίδας και πανίδας ξεχωρίζουν η ενδημική πέστροφα των Πρεσπών (Salmo peristericus), η ενδημική Κενταύρια της Πρέσπας (Centaurea prespana)  και η σημύδα (Betula pendula) χαρακτηριστικό δέντρο των ψυχρότερων περιοχών της Βόρειας Ευρώπης.

Μέσα σε όλο αυτό το φυσικό πλούτο ξεχωρίζουν επίσης τα σπάνια υδρόβια πουλιά που φωλιάζουν εδώ, δηλαδή τα δύο είδη πελεκάνων, ο αργυροπελεκάνος και ο ροδοπελεκάνος, οι λαγγόνες, τα 7 είδη ερωδιών, οι σταχτόχηνες και οι χαλκόκοτες. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Πρέσπα φιλοξενεί τη μεγαλύτερη αναπαραγωγική αποικία αργυροπελεκάνων στον κόσμο (1000-1200 ζευγάρια).




Πολιτιστικές Αξίες

Η Πρέσπα, μια περιοχή πλούσια σε φυσικά αγαθά, λίμνες, ποτάμια, δάση, χλωρίδα και πανίδα επιλέχθηκε και κατοικήθηκε από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι τις μέρες μας χωρίς να εγκαταλειφθεί τελείως, ακόμη και μετά το τέλος του Εμφυλίου πολέμου. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες έχουν  διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του φυσικού τοπίου και ακόμη και σήμερα αποτελούν τη βάση για τη διαμόρφωση μέτρων διαχείρισης για την προστασία της περιοχής. Ο άνθρωπος είναι παρών από τα προϊστορικά χρόνια ζώντας και μοχθώντας δίπλα στα φυσικά στοιχεία. Για αυτό ακριβώς το λόγο η Πρέσπα είναι μία περιοχή πλούσια σε ιστορικά, αρχαιολογικά και πολιτιστικά στοιχεία διασκορπισμένα και στις τρεις χώρες που μοιράζονται τις λίμνες.

Τα παλαιότερα ευρήματα προέρχονται από την εποχή του χαλκού και του σιδήρου, όπως το  σπήλαιο κοντά στο χωριό Τρένι στην Αλβανία όπου επιβεβαιώνεται η κατοίκηση της περιοχής  ήδη από την Νεολιθική περίοδο (6000 π.Χ).

Την περίοδο των ρωμαϊκών και ελληνιστικών χρόνων η  περιοχή εξακολουθεί να κατοικείται και αυτό μας το μαρτυρούν τα ευρήματα μεταξύ Μηλιώνας και Λαιμού καθώς και η ύπαρξη της ελληνιστικής πόλης Λύκα στο νησάκι του Αγίου Αχιλλείου.

Τα περισσότερα ιστορικά και αρχαιολογικά στοιχεία για την περιοχή των Πρεσπών προέρχονται από την εποχή της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Περισσότερα από 100 βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία σώζονται σήμερα σε όλη την περιοχή των Πρεσπών και στις τρεις χώρες. Από τα τέλη του 9ου αιώνα η περιοχή περιέρχεται στη ζώνη επιρροής του Βούλγαρου ηγεμόνα Συμεών και καταλαμβάνεται πότε από τους Βυζαντινούς και πότε από τους Βούλγαρους.

Το 986 μ.Χ. χτίζεται ο ναός του Αγίου Αχιλλείου στο ομώνυμο νησάκι που βρίσκεται στη λίμνη Μικρή Πρέσπα. Ο ναός χτίζεται από το Βούλγαρο τσάρο Σαμουήλ ο οποίος θέλει να κάνει πρωτεύουσα του νέου αυτόνομου κράτους του την Πρέσπα και χρησιμοποιεί την περιοχή των Πρεσπών αλλά και της Αχρίδας ως σημεία εξόρμησης κατά των Βυζαντινών. Κατάφερε να καταλάβει πολλά εδάφη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και έφτασε μέχρι και τον Ισθμό της Κορίνθου. Το 980-985 μ.Χ. περίπου καταλαμβάνει την πόλη της Λάρισας από όπου παίρνει το λείψανο του τοπικού αγίου της Λάρισας, του Αγίου Αχιλλείου και το μεταφέρει στην Πρέσπα μαζί με έναν αριθμό κατοίκων που τους εγκατέστησε στην περιοχή. Ο Σαμουήλ τελικά νικήθηκε από τον Βασίλειο Β’ τον Βουλγαροκτόνο ο οποίος ανακατέλαβε την περιοχή των Πρεσπών. Ο ναός του Αγίου Αχιλλείου ανήκε στον τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα μνημεία που σώζονται σήμερα στην περιοχή των Πρεσπών.

Τον 11ο αιώνα, το 1006 μ.Χ. χτίζεται ο ναός του Αγίου Γερμανού. Πρόκειται για έναν σταυροειδή εγγεγραμμένο με τρούλο ναό χτισμένο με πέτρα και πλίνθο.

Άλλο ένα σημαντικό βυζαντινό μνημείο είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο χωριό Kurbinovo της ΠΓΔΜ χτισμένη τον 12ο αιώνα μ.Χ.

Πάνω στο ένα από τα δύο νησάκια που βρίσκονται στη Μεγάλη Πρέσπα από την πλευρά της ΠΓΔΜ, το Golem Grad, είναι χτισμένος ο ναός του Αγίου Πέτρου του 14ου αιώνα. Σε ανασκαφές που έχουν γίνει πάνω στο νησί ανακαλύφθηκαν επίσης πλήθος ευρημάτων που χρονολογούνται ακόμη και από τη Νεολιθική περίοδο.

Η φυσική ομορφιά αλλά και η απομόνωση της περιοχής λόγω γεωγραφικής θέσης προσέλκυσε κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας πολλούς μοναχούς οι οποίοι κατασκεύαζαν τα ασκητήριά τους κατά μήκος της παραλίας της Μεγάλης Πρέσπας. Έτσι σήμερα μπορεί κανείς να θαυμάσει μικρές μοναστικές συγκεντρώσεις αλλά και βραχογραφίες  του 14ου- 16ου αιώνα σκαρφαλωμένες στα βράχια της παραλίας της Μεγάλης Πρέσπας στην Ελλάδα και την Αλβανία, μνήμες μιας άλλης εποχής.

Ιδιαίτερη είναι επίσης η τοπική αρχιτεκτονική με σπίτια κυρίως χτισμένα στις αρχές του 20ου αιώνα, χτισμένα με πέτρα, ξύλο, χώμα και καλαμωτές, υλικά που οι άνθρωποι μπορούσαν να βρουν εύκολα στο φυσικό τους περιβάλλον.

Σπίτια με μεγάλα μπαλκόνια στον πρώτο όροφο (χαγιάτια), σπίτια με σαχνισιά, σπίτια με μεγάλες εσωτερικές αυλές είναι οι κυριότεροι αρχιτεκτονικοί τύποι που συναντάμε στην περιοχή. Μερικοί από τους καλύτερα διατηρημένους παραδοσιακούς οικισμούς είναι: ο Άγιος Γερμανός στην Ελλάδα, το Brajicino και το Ljubojno στην ΠΓΔΜ και τέλος η Gorica e Madhe και η Zaroshka στην Αλβανία. Οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής των Πρεσπών είναι άνθρωποι πιστοί στις παραδόσεις που κληρονόμησαν από τους προγόνους τους. Παραδοσιακές πρακτικές, νεώτερες παραδόσεις, μύθοι, τραγούδια όλα αυτά συνθέτουν μια ιδιαίτερη και μοναδική εικόνα την οποία μπορεί κανείς να δει όταν επισκεφθεί την Πρέσπα.



Ανθρώπινες Δραστηριότητες

Στη λεκάνη των Πρεσπών, σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες απογραφές, κατοικούν συνολικά και στις τρεις χώρες 24.100 άνθρωποι διασκορπισμένοι σε 68 οικισμούς και μία κωμόπολη το Ρέσεν, η οποία βρίσκεται στην ΠΓΔΜ. Ο συνολικός πληθυσμός στην πλευρά της Αλβανίας ανέρχεται σε 5.300 κατοίκους, στην πλευρά της Ελλάδας σε 1.300 και στην πλευρά της ΠΓΔΜ σε 17.500 κατοίκους.

Οι δραστηριότητες των κατοίκων στο πέρασμα των χρόνων εναλλάσσονται  επηρεαζόμενες από παράγοντες όπως η εξέλιξη της τεχνολογίας και των μοντέλων ανάπτυξης οικονομίας της κάθε χώρας. Παλιότερα, στο μοντέλο της οικονομίας της αυτάρκειας, η γη, το δάσος, η γεωργία, η κτηνοτροφία και η αλιεία έδιναν στους ανθρώπους ότι χρειάζονταν για να ζήσουν. Στη συνέχεια και κυρίως από τη δεκαετία του ’60 και μετά τα πράγματα άλλαξαν.

Συγκεκριμένα στην Ελληνική Πρέσπα, το 70% περίπου των επαγγελματικά ενεργών ατόμων απασχολείται στον πρωτογενή τομέα και ιδιαίτερα στη γεωργία, κυρίως την εντατική καλλιέργεια του φασολιού. Καταλυτικό ρόλο σε αυτό έπαιξε το αρδευτικό δίκτυο, του οποίου η κατασκευή ολοκληρώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’80. Ωστόσο ευοίωνες είναι οι πρόσφατες κινήσεις προς την κατεύθυνση της ολοκληρωμένης γεωργίας και την εφαρμογή φιλικότερων προς το περιβάλλον μεθόδων καλλιέργειας, ενώ υπάρχει μικρή αλλά σημαντική παραγωγή βιολογικών φασολιών Πρέσπας. Η αλιεία ενώ παλιότερα είχε ιδιαίτερη σημασία, σήμερα έχει εγκαταλειφθεί σε μεγάλο βαθμό ενώ χάνονται πια και οι τελευταίοι που εφάρμοζαν μοναδικές μεθόδους αλιείας όπως είναι τα πελαΐζια και τα πεζόβολα. Τέλος η κτηνοτροφία αιγοπροβάτων ενώ στο παρελθόν αποτελούσε μία από τις κύριες ασχολίες των κατοίκων της Πρέσπας ακολούθησε και αυτή μία πτωτική πορεία αντίστροφη με την άνοδο της γεωργίας. Παρ’όλα αυτά στα βουνά της περιοχής έχει αυξηθεί ο συνολικός αριθμός αγελάδων κρεοπαραγωγής, ενώ επιβιώνει ακόμη η παλιά πρακτική της νομαδικής κτηνοτροφίας  αφού από την άνοιξη μέχρι και το φθινόπωρο κάποιοι, λίγοι πλέον, κτηνοτρόφοι μετακινούν τα κοπάδια τους στα ορεινά λιβάδια.


Στην Αλβανική Πρέσπα η γεωργία αποτελεί τη σημαντικότερη ασχολία του πληθυσμού, αλλά το παραγόμενο προϊόν προορίζεται τόσο για την κάλυψη των αναγκών του νοικοκυριού όσο και για την αγορά. Τα καλλιεργούμενα είδη φυτών είναι κυρίως δημητριακά (σιτάρι, καλαμπόκι, κριθάρι, σίκαλη) που καλύπτουν το 70% της καλλιεργούμενης γης, ενώ το κατεστραμμένο αρδευτικό σύστημα με δυσκολία καλύπτει μόλις το 7,3% των καλλιεργειών. Η αλιεία και η κτηνοτροφία εξακολουθούν και έχουν παραδοσιακά χαρακτηριστικά, εξασκούμενες κυρίως για την κάλυψη των διατροφικών αναγκών της οικογένειας. Ωστόσο στην Αλβανία έχει διασωθεί η φυλή της ντόπιας μικρόσωμης αγελάδας, η οποία θεωρείται ως άμεσος απόγονος και ανάμεσα στις τελευταίες εκπροσώπους της φυλής της αγελάδας των Νεολιθικών χρόνων.

Τέλος, στην πλευρά της ΠΓΔΜ η κυρίαρχη καλλιέργεια είναι οι μηλιές που απλώνονται σε όλο το τοπίο της περιοχής και καλύπτουν μία έκταση που αντιστοιχεί στο 70% της συνολικά καλλιεργούμενης. Πρόσφατα, στα πλαίσια βελτίωσης της εμπορικής προώθησης προϊόντος, έχει αρχίσει μία προσπάθεια κάποιων τοπικών παραγωγών εφαρμογής μεθόδων ολοκληρωμένης προστασίας της παραγωγής αποσκοπώντας στη χρήση λιγότερων φυτοφαρμάκων. Η αλιεία και η υλοτομία αποτελούν επίσης βασικές δραστηριότητες ενώ ο αριθμός των εκτρεφόμενων ζώων παρουσιάζει παρουσιάζει μία συνεχή πτωτική τάση και η κτηνοτροφία έχει σημασία μόνο για ελάχιστες εκμεταλλεύσεις. Τέλος στην περιοχή του Ρέσεν η ενασχόληση με τον τουρισμό αποτελεί σημαντική πηγή εισοδήματος.




Η Προστασία της περιοχής

Η ιδιαίτερη οικολογική αξία της περιοχής, καθώς και η γειτνίασή της με την Αλβανία και την ΠΓΔΜ, οδήγησαν στην ίδρυση του Διασυνοριακού Πάρκου Πρεσπών προκειμένου να επιτευχθεί η συνολική και αποτελεσματική προστασία των κοινών φυσικών και πολιτιστικών αξιών της περιοχής με τη συμμετοχή των κατοίκων. Το Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών, η πρώτη διασυνοριακή προστατευόμενη περιοχή στα Βαλκάνια, ιδρύθηκε στις 2 Φεβρουαρίου του 2000, Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων, με κοινή Διακήρυξη των Πρωθυπουργών των 3 χωρών που μοιράζονται την περιοχή του Πάρκου. Αποστολή του Πάρκου Πρεσπών είναι η προστασία του μοναδικού περιβάλλοντος και η βελτίωση του επιπέδου ζωής των κατοίκων, μέσω της αειφόρου ανάπτυξης και προστασίας της περιοχής, καθώς και η προώθηση της συνεργασίας ανάμεσα στις 3 χώρες που μοιράζονται τις Πρέσπες. Tο όραμα και την αποστολή του Διασυνοριακού Πάρκου ήρθε να κατοχυρώσει, τον Φεβρουάριο του 2010, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Υγροτόπων και επέτειο 10 χρόνων από την ίδρυσή του, η υπογραφή επίσημης διακρατικής συμφωνίας μεταξύ των Υπουργών Περιβάλλοντος των 3 χωρών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η συμφωνία θεσμοθετεί πλέον επίσημα την τριμερή συνεργασία, η οποία είναι απαραίτητη για τη λήψη αποφάσεων.

Παράλληλα σε εθνικό επίπεδο η περιοχή προστατεύεται από πολλές εθνικές, Ευρωπαϊκές και διεθνείς συμβάσεις και νόμους. Συγκεκριμένα το καθεστώς προστασίας ανά χώρα είναι το εξής:

Ελλάδα

Εθνικό Πάρκο Πρεσπών - NATURA 2000
Το 1974, η Ελληνική Πολιτεία κήρυξε ολόκληρη σχεδόν την ελληνική Πρέσπα Εθνικό Δρυμό. Τα ελληνικά τμήματα της Μικρής και Μεγάλης Πρέσπας και οι πλευρές των βουνών Τρικλάριο και Βαρνούντας που βλέπουν σε αυτές όριζαν το χώρο του Δρυμού ο οποίος καταλάμβανε έκταση περίπου 256,9 τ.χλμ. ενώ ο «πυρήνας» -η ζώνη απόλυτης προστασίας- δηλαδή, κυρίως η Λίμνη Μικρή Πρέσπα είχε έκταση περίπου 49 τ.χλμ. Επίσης η ίδια περιοχή ανακηρύχθηκε το 1975 «Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους»

Επιπλέον, μεγάλο μέρος του Εθνικού Δρυμού Πρεσπών και μεγάλο τμήμα του όρους Βαρνούς συγκαταλέγονται στο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NATURA 2000. Περιλαμβάνουν τις περιοχές SCI / SPA “Εθνικός Δρυμός Πρεσπών» με κωδικό GR 1340001 και έκταση 266, 217 τ.χλμ. και την περιοχή  SCI / SPA « Όρη Βαρνούντα» με κωδικό GR1340003 με έκταση 60, 712 τ.χλμ. Το Δίκτυο Natura 2000 αποτελεί ένα Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο περιοχών, οι οποίες φιλοξενούν φυσικούς τύπους οικοτόπων και ενδιαιτήματα ειδών που είναι σημαντικοί σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τον Ιούλιο του 2003 ιδρύθηκε από την Ελληνική Πολιτεία ο Φορέας Διαχείρισης (ΦΔ) του Εθνικού Δρυμού Πρεσπών. Ο ΦΔ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου και έχει σκοπό τη συμβολή στη διαχείριση της προστατευόμενης περιοχής καθώς και τη διαφύλαξη των πολύτιμων φυσικών χαρακτηριστικών του Εθνικού Δρυμού. Η έδρα του ΦΔ είναι ο Άγιος Γερμανός Πρεσπών.

Στις 23-07-2009 μια περιοχή που σχεδόν συμπίπτει με το άθροισμα των εκτάσεων των δυο περιοχών SCI / SPA κηρύχθηκε ως Εθνικό Πάρκο Πρεσπών και ορίστηκαν οι ζώνες προστασίας του με την ΚΥΑ 28651/ ΦΕΚ 302(4) προς αντικατάσταση του Εθνικού Δρυμού Πρεσπών. Το πάρκο έχει έκταση περίπου 327 τ.χλμ.

Υγρότοπος Διεθνούς Σημασίας (Συνθήκη Ραμσάρ)

Το 1974 η λίμνη Μικρή Πρέσπα περιλήφθηκε επίσης στους 10 υγροτόπους της Ελλάδας, οι οποίοι χαρακτηρίστηκαν ως Διεθνούς Σημασίας και εντάχθηκαν ως τέτοιοι στη διεθνή Σύμβαση Ραμσάρ, την οποία κύρωσε η χώρα εκείνη τη χρονιά. Η σύμβαση για τους Υγροτόπους Διεθνούς Σημασίας υπογράφηκε στις 2 Φεβρουαρίου 1971 στην Περσική πόλη Ραμσάρ και τέθηκε σε ισχύ – και στην Ελλάδα - στις 21 Δεκεμβρίου 1975. Μέχρι το 1998, η Μικρή Πρέσπα συμπεριλαμβανόταν στο λεγόμενο «Πρωτόκολλο του Montreux», τη «μαύρη λίστα» της Σύμβασης Ραμσάρ εξαιτίας ανεπαρκούς προστασίας ή αναγνωρισμένων απειλών. Την τελευταία δεκαετία η περιοχή Ραμσάρ της Πρέσπας είναι μία εκ των τριών υγροτοπικών περιοχών της Ελλάδας που δεν περιλαμβάνονται πλέον στη «μαύρη λίστα», δεν απειλούνται δηλαδή άμεσα με υποβάθμιση ή καταστροφή.

ΠΓΔΜ

Εθνικό Πάρκο Γκαλίτσιτσα
Το Εθνικό Πάρκο Γκαλίτσιτσα βρίσκεται στο ομώνυμο βουνό μεταξύ των λιμνών Μεγάλης Πρέσπας και Αχρίδας και καλύπτει μία έκταση περίπου 250 τ.χλμ. Ιδρύθηκε το 1958 για την αποκατάσταση και την προστασία του μοναδικού χερσαίου οικοσυστήματος της περιοχής. Η ασβεστολιθική γεωλογική δομή του όρους Γκαλίτσιτσα και η θέση του συμβάλλουν στην ασυνήθιστη φυσική ομορφιά του τοπίου και την ιδιαίτερα ποικίλη ενδημική χλωρίδα και πανίδα που συναντά κανείς εδώ.

Εθνικό Πάρκο Πέλιστερ
Το Εθνικό Πάρκο Πέλιστερ βρίσκεται στα ανατολικά της Μεγάλης Πρέσπας, στα σύνορα με την Ελλάδα και το ελληνικό Εθνικό Πάρκο, και καλύπτει μία έκταση 125 τ.χλμ. με πανύψηλες κορυφές (πάνω από 2000μ.), βαθιές κοιλάδες και δυο παγετωνικές λίμνες (‘τα μάτια του Πέλιστερ’). Ιδρύθηκε το 1948 για την προστασία του πολύτιμου ορεινού-δασικού οικοσυστήματος της περιοχής και ήταν το πρώτο Εθνικό Πάρκο στην πρώην Γιουγκοσλαβική Ομοσπονδία. Στο Πέλιστερ εμφανίζεται η σπάνια Βαλκανική Πεύκη (Pinus peuce), η οποία φυτρώνει σε πολύ λίγα βουνά της Βαλκανικής Χερσονήσου.

Αυστηρά Προστατευόμενο Καταφύγιο Εζέρανι
Το Ορνιθολογικό Καταφύγιο Εζέρανι βρίσκεται στη βορεινή όχθη της Μεγάλης Πρέσπας και καλύπτει μία έκταση 20,8 τ.χλμ. με τα πιο σημαντικά εναπομείναντα παρόχθια δάση και υγρά λιβάδια στην πλευρά αυτή της Πρέσπας. Ιδρύθηκε το 1996 για την προστασία των μεταναστευτικών και άλλων υδρόβιων πουλιών. Αποτελεί καταφύγιο και τόπο διατροφής σχεδόν όλων των υδρόβιων πουλιών της Πρέσπας.

Υγρότοπος Διεθνούς Σημασίας (Ραμσάρ)
Το Καταφύγιο του Ezerani και το μέρος της λίμνης Μεγάλης Πρέσπας (18.920 εκτάρια) που ανήκει στην ΠΓΔΜ αποτελούν από το 1995 Υγρότοπο Διεθνούς Σημασίας (ενταγμένο στη Σύμβαση Ραμσάρ).
Επίσης η ίδια η λίμνη Μεγάλη Πρέσπα ανακηρύχθηκε «Φυσικό Μνημείο» το 1977.

Αλβανία

Εθνικό Πάρκο Πρεσπών
Το Εθνικό Πάρκο Πρεσπών της Αλβανίας καλύπτει ολόκληρη την έκταση της λεκάνης των Πρεσπών σε αυτή τη χώρα (277,5 τ.χλμ). Ιδρύθηκε το 1999 για την αποκατάσταση και προστασία σημαντικών χερσαίων και υδάτινων οικοσυστημάτων στην περιοχή της Μεγάλης και της Μικρής Πρέσπας. Όπως και στην ελληνική πλευρά, στο Εθνικό Πάρκο Πρεσπών στην Αλβανία οι τοπικές κοινότητες προσπαθούν να βρουν το δρόμο για την ανάπτυξη με βασικά πλεονεκτήματα τις πλούσιες φυσικές αξίες και τα μνημεία του μακραίωνου πολιτισμού της περιοχής.