Αποκατάσταση και Ανάδειξη του Παραδοσιακού Νερόμυλου του Αγ. Γερμανού στις Πρέσπες Εκτύπωση


Ο μύλος του Αγ. Γερμανού, που επισκευάστηκε για πρώτη φορά το 1996 από την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, είναι ένα ισόγειο πέτρινο κτίσμα με ξύλινη οροφή, το οποίο κτίστηκε το 1930 και αποτελούσε συγκρότημα τριών χρήσεων: του νερόμυλου (για το άλεσμα των σιτηρών), της νεροτριβής (για το πλύσιμο των υφασμάτων) και του μαντανιού (για το φούσκωμα και "πήξιμο" των υφαντών).

Το έργο αποκατάστασης, είχε ως στόχο αφενός την πλήρη επαναλειτουργία του παραδοσιακού μύλου με τους τρεις μηχανισμούς του και αφετέρου τη δημιουργία ενός επισκέψιμου χώρου, όπου οι επισκέπτες θα δέχονται πληροφορίες για τη χρήση του νερόμυλου του Αγ. Γερμανού καθώς και για την οικολογική σημασία του υδροότη ποταμού του Αγίου Γερμανού. Για την υποδειγματική αποκατάστασή του, ο Νερόμυλος, απέσπασε το βραβείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Πολιτιστική Κληρονομιά/Βραβείο EuropaNostra το 2016 στην κατηγορία «Αποκατάσταση».

Οι εργασίες του μύλου ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 2013 και ολοκληρώθηκαν το καλοκαίρι του 2015. Το έργο είχε συνολικό προϋπολογισμό  105.000 €, ποσό που προήλθε από χορηγίες του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος  και του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντης. Υπεύθυνοι της μελέτης, επίβλεψης και οργάνωσης κατασκευής έργου ήταν οι αρχιτέκτονες μηχανικοί Αγγέλα Γεωργαντά και Αχιλλέας Στόϊος.

Ο νερόμυλος είναι επισκέψιμος κατόπιν συνεννόησης με την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, στο τηλέφωνο 2385051211, Δευτέρα έως Παρασκευή, από τις 9:00 έως τις 17:00.


ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Ημερομηνία                                 Ωράριο λειτουργίας

Σάββατο 3 Φεβρουαρίου 2018              11:00-15:00          

Σάββατο 10 Φεβρουαρίου2018             11:00-15:00

Σάββατο 17 Φεβρουαρίου 2018            11:00-15:00

Kυριακή 18 Φεβρουαρίου 2018             11:00-15:00

Δευτέρα 19 Φεβρουαρίου 2018             11:00-15:00

Σάββατο 24 Φεβρουαρίου 2018            11:00-15:00


Παράλληλα δίνεται η δυνατότητα πλύσης των υφαντών στη νεροτριβή καθώς και άλεσης δημητριακών στον αλευρόμυλο επίσης κατόπιν συνεννόησης.

Οι  μηχανισμοί που συνθέτουν τον μύλο είναι τρεις ο αλευρόμυλος, η νεροτριβή και το μαντάνι, παρακάτω παρουσιάζεται η χρήση και η λειτουργία του καθενός ξεχωριστά.


Ο αλευρόμυλος


Η λειτουργία του αλευρόμυλου βασίζεται στη μετατροπή της κινητικής ενέργειας του νερού σε περιστροφική κίνηση διαφόρων εξαρτημάτων: Η ορμή του νερού αναγκάζει τη φτερωτή να γυρίζει μαζί με έναν κάθετο άξονα που είναι στερεωμένος στο κέντρο της. Ο άξονας περιστρέφει την πάνω μυλόπετρα και έτσι ο καρπός συνθλίβεται ανάμεσα στην πάνω και στην κάτω πέτρα που είναι σταθερή, και μετατρέπεται σε αλεύρι.

Ο αλευρόμυλος του Μύλου είναι «ανατολικού» τύπου, δηλαδή με εσωτερική οριζόντια φτερωτή.


Η νεροτριβή


Είναι ένας βαθύς ξύλινος κάδος σε σχήμα ανεστραμμένου κώνου, φτιαγμένος από πλανισμένα σανίδια σε σχήμα στενής σφήνας, που δένονται περιφερειακά με σιδερένια τσέρκια, όπως ακριβώς στα βαρέλια.

Εδώ πλένονται τα μάλλινα υφαντά (κυρίως βελέντζες, φλοκάτες και κιλίμια) με την τριβή που προκαλείται από τους στροβιλισμούς του νερού. Τα υφαντά «αναμαλλιάζουν», χνουδιάζουν και γίνονται αφράτα. Είναι σημαντικό να υπολογιστεί σωστά ο χρόνος που χρειάζεται κάθε ύφασμα να πλυθεί, ώστε και να καθαρίσει αλλά και να μη μείνει πολύ και μαζέψει.

Η νεροτριβή του Μύλου ήταν "γυριστή", με το νερό να εκτοξεύεται από το στόμιο του βαραριού στο τοίχωμά της.


Το μαντάνι


Είναι ένα ξύλινο μηχάνημα, που χρησιμοποιείται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας των πλεγμένων στον αργαλειό μάλλινων υφαντών, ώστε να σφίξουν και να γίνουν πιο κρουστά και γερά.

Το νερό γυρίζει με ορμή την ξύλινη φτερωτή, η φτερωτή γυρίζει τον οριζόντιο ξύλινο άξονα με τα τέσσερα ξύλινα "δόντια", τα οποία περιστρεφόμενα σπρώχνουν και απομακρύνουν τα τέσσερα ξύλινα σφυριά (κοπανάρια), που με τη σειρά τους όταν ελευθερώνονται πέφτουν και με το βάρος τους «χτυπούν» διαδοχικά το υφαντό, που ο μπατατζής καταβρέχει με ζεστό νερό.

Τα χτυπήματα προκαλούν μικρο-μετατοπίσεις των νημάτων, που μαζί με το φούσκωμα από το νερό, έχουν ως αποτέλεσμα το υφαντό να γίνεται πιο κρουστό, σφιχτοδεμένο και συγχρόνως απαλό και αδιάβροχο.