Τεύχος 4, Ιούνιος 2011

Πόσα φυτά συνθέτουν τη χλωρίδα της Ελλάδας;
 

Αν και η Ελλάδα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα βιοποικιλότητας στην Ευρώπη, δυστυχώς αυτή η ερώτηση δεν μπορεί ακόμη να...

Περισσότερα...

Η έκθεση «Ο θησαυρός των λιμνών μας» ταξιδεύει στο διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών
 

Με αφετηρία το Πολιτιστικό Κέντρο Σαράι ,στην ΠΓΔΜ, και τα δύο μεγαλύτερα γυμνάσια της Κορυτσάς...

Περισσότερα...

«Δεν πετάμε σκουπίδια στις λίμνες μας…»
 

…μας λέει ο Κώστας Παρασκευόπουλος, ερασιτέχνης ψαράς των Πρεσπών και πρωταγωνιστής του τηλεοπτικού σποτ που προβάλλεται...

Περισσότερα...
Με εξόρμηση στο ποτάμι ολοκληρώθηκε για φέτος η περιβαλλοντική εκπαίδευση
 

Ο Ιούνιος μπήκε και τα παιδιά γιόρτασαν την αρχή του καλοκαιριού δίπλα στο ποτάμι. Μετά από τις εκπαιδευτικές...

Περισσότερα...
Σταχτόχηνα στην Πρέσπα: ένα είδος Kρισίμως Κινδυνεύον στην Ελλάδα
 

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αγριόχηνα της Ευρώπης. Οι Σταχτόχηνες (Anser anser rubrirostris)...

Περισσότερα...
Στάγδην άρδευση: ένα όνειρο πραγματοποιείται

 

Την κατασκευή του έργου της στάγδην άρδευσης στην Πρέσπα ανακοίνωσε κατά την επίσκεψή του στην περιοχή...

Περισσότερα...

Πόσα φυτά συνθέτουν τη χλωρίδα της Ελλάδας;
Αν και η Ελλάδα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα βιοποικιλότητας στην Ευρώπη, δυστυχώς αυτή η ερώτηση δεν μπορεί ακόμη να απαντηθεί με ακρίβεια παρά μόνο κατά προσέγγιση. Αυτή τη στιγμή λοιπόν η απάντηση είναι ότι περίπου πάνω από 6.000 είδη και υποείδη συνθέτουν τη χλωρίδα της Ελλάδας. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ελλάδα κατέχει το 6% της έκτασης της Μεσογείου, αλλά το 26% της Μεσογειακής χλωρίδας με υψηλό ποσοστό ενδημισμού (~17-20%), αντιλαμβανόμαστε πόσο σημαντική είναι η έλλειψη ενός ολοκληρωμένου καταλόγου φυτών για την προστασία και τη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος.
 
Την ακριβή απάντηση σε αυτό το σημαντικό ερώτημα θα έρθει να δώσει η έκδοση του πρώτου ολοκληρωμένου καταλόγου των φυτών της Ελλάδας. Η έκδοση του καταλόγου αποτελεί πρωτοβουλία της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρίας μέσω της συγκρότησης Επιτροπής Συντονισμού για την κατάρτιση ενός επεξεργασμένου και με σχόλια καταλόγου Φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας. Στην Επιτροπή Συντονισμού συμμετέχουν πολλοί βοτανολόγοι της Ελλάδας, εκπροσωπώντας όλα τα πανεπιστήμια της χώρας μας, καθώς και ξένοι ερευνητές αναγνωρισμένου επιστημονικού κύρους με μακροχρόνια εμπειρία στη μελέτη της ελληνικής χλωρίδας.
 
Στην Πρέσπα και συγκεκριμένα στα γραφεία της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών (ΕΠΠ), στις 24 Ιουνίου, υπογράφθηκε μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της Ελληνικής Βοτανικής Εταιρίας, της Επιτροπής Συντονισμού και του Βοτανικού Μουσείου του Βερολίνου βάσει της οποίας προδιαγράφονται τα επόμενα βήματα για την έκδοση του καταλόγου τον Ιούνιο του 2012. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι τα μέλη της Επιτροπής Συντονισμού συμμετέχουν εθελοντικά, ενώ η έκδοση χρηματοδοτείται από το Βοτανικό Μουσείο του Βερολίνου. Τα μέλη της Επιτροπής είναι οι: Καθ. Παναγιώτης Δημόπουλος (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) – Συντονιστής, Καθ. Γρηγόρης Ιατρού (Πανεπιστήμιο Πατρών), Καθ. Στέλλα Κοκκίνη (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Επικ. Καθ. Θεοφάνης Κωνσταντινίδης (Ε. & Κ. Πανεπιστήμιο Αθηνών), Καθ. Δημήτριος Τζανουδάκης (Πανεπιστήμιο Πατρών), Prof. Αrne Strid (Ørbæk, Denmark), Prof. Erwin Bergmeier (University of Göttingen, Germany), Dr. Thomas Raus (BGBM- Frei University Berlin, Germany).
 
Στην ΕΠΠ είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι που η Πρέσπα επελέγη ως σημείο συνάντησης για την κατοχύρωση μίας τόσο σημαντικής συνεργασίας και αναμένουμε με ανυπομονησία την έκδοση του καταλόγου που μεταξύ άλλων θα συμβάλει σημαντικά στις δράσεις μας για την προστασία της χλωρίδας της Πρέσπας η οποία ξεπερνά τα 1.500 είδη φυτών.
 

         Η έκθεση «Ο θησαυρός των λιμνών μας» ταξιδεύει στο διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών

 
Με αφετηρία το Πολιτιστικό Κέντρο Σαράι ,στην ΠΓΔΜ, και τα δύο μεγαλύτερα γυμνάσια της Κορυτσάς, Themistokli Germenji και Raqi Qerenxhi, στην Αλβανία, ξεκίνησε το διασυνοριακό της ταξίδι η κινητή έκθεση για τα ψάρια και την αλιεία των Πρεσπών. Πρόκειται για την έκθεση «Ο θησαυρός των λιμνών μας» που για πρώτη φορά εγκαινιάστηκε στην Ελλάδα στα πλαίσια του προγράμματος LIFE+ Ενημέρωση & Επικοινωνία με σκοπό να διαδώσει το μήνυμα της μοναδικότητας της ιχθυοπανίδας, των απειλών που αντιμετωπίζει και των αναγκαίων μέτρων για την προστασία της.

Στις 13 Μαΐου, λοιπόν, στην πόλη Ρέσεν της ΠΓΔΜ έγιναν τα εγκαίνια της έκθεσης στο Πολιτιστικό Κέντρο Σαράι σε συνεργασία με το Δήμο του Ρέσεν και το Natural Capital Resource Centre του Δήμου. Σημαντικό στοιχείo της ημέρας αποτέλεσε η επίσκεψη του Προέδρου της ΠΓΔΜ Καθηγητή Gjorge Ivanov, ο οποίος επεσήμανε το θετικό παράδειγμα διασυνοριακής συνεργασίας μέσω αυτής της πρωτοβουλίας. Μαζί του επισκέφτηκαν την έκθεση και ο Δήμαρχος του Ρέσεν, καθώς και εκπρόσωποι άλλων κρατικών φορέων.

Η έκθεση συνοδεύεται από υλικό Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για την Πέστροφα των Πρεσπών και έχει ήδη τραβήξει το ενδιαφέρον διευθυντών και δασκάλων του Ρέσεν, οι οποίοι διοργανώνουν επισκέψεις στην έκθεση για τους μαθητές τους. Δεκαπέντε δάσκαλοι από το δήμο Ρέσεν αλλά και το προσωπικό του Natural Capital Resource Centre έχουν ήδη εκπαιδευτεί από την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών (ΕΠΠ) στη χρήση και εφαρμογή συγκεκριμένου υλικού Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, το οποίο είναι διαθέσιμο στο Natural Capital Resource Centre για όποιον δάσκαλο επιθυμεί να το δανειστεί. Μέσα στον Ιούλιο η έκθεση θα μεταφερθεί στο Κέντρο Πληροφόρησης στο χωριό Στένιε στη Μεγάλη Πρέσπα, το οποίο ανήκει στο Εθνικό Πάρκο Galicica.

Παράλληλα, από τις 17 έως τις 27 Μαΐου η αλβανική έκθεση τοποθετήθηκε στα δύο μεγαλύτερα γυμνάσια της Κορυτσάς, Themistokli Germenji και Raqi Qerenxhi, σε συνεργασία με την τοπική εκπαιδευτική υπηρεσία. Προσωπικό, εκπαιδευμένο από την ΕΠΠ, ξενάγησε πάνω από 1.000 μαθητές στον υπέροχο κόσμο των ψαριών και της αλιείας. Στη συνέχεια η έκθεση εγκαινιάστικε στις 13 Ιουνίου στο Πολιτιστικό Κέντρο της Κορυτσάς σε συνεργασία με το Δήμο Κορυτσάς και την μη κυβερνητική οργάνωση τουρισμού DMO. Στα εγκαίνια παραβρέθηκε αρκετός κόσμος ενώ το γεγονός καλύφθηκε και από τοπικά κανάλια. Στη συνέχεια η έκθεση θα μεταφερθεί στην ευρύτερη περιοχή της Μεγάλης αλλά και της Μικρής Πρέσπας.
 
Τέλος στην Ελλάδα τους επόμενους μήνες η έκθεση θα συνεχίσει να ταξιδεύει στην ελληνική Πρέσπα και στα κοντινά αστικά κέντρα της δυτικής Μακεδονίας, ενώ στη διάρκεια του προγράμματος αναμένεται η μεταφορά της και σε άλλα μέρη της Ελλάδας.


 
«Δεν πετάμε σκουπίδια στις λίμνες μας…»
 
…μας λέει ο Κώστας Παρασκευόπουλος, ερασιτέχνης ψαράς των Πρεσπών και πρωταγωνιστής του τηλεοπτικού σποτ που προβάλλεται από την ελληνική τηλεόραση στα πλαίσια του προγράμματος Life+ Ενημέρωση & Επικοινωνία. Στόχος του συγκεκριμένου τηλεοπτικού σποτ είναι να προβάλει τη μοναδικότητα της ιχθυοπανίδας των Πρεσπών που κατατάσσει την περιοχή μεταξύ των 10 πιο σημαντικών υγροτόπων της Μεσογείου, αλλά και να επισημάνει το πρόβλημα της αυθαίρετης απόθεσης των σκουπιδιών. Δυστυχώς τα διάσπαρτα σκουπίδια στις όχθες των λιμνών και των ποταμών όχι μόνο υποβαθμίζουν αισθητικά το απαράμιλλο σε ομορφιά φυσικό τοπίο της περιοχής αλλά συμβάλουν σημαντικά και στην υποβάθμιση της ποιότητας του νερού, έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για τη διαβίωση των ψαριών και την οικολογική διατήρηση των λιμνών γενικότερα.
 
Παράλληλα με τον Κώστα Παρασκευόπουλο που μας προειδοποιεί για το πρόβλημα των σκουπιδιών, η Τούλα Χριστιανοπούλου, μία από τις λίγες γυναίκες που ψαρεύουν επαγγελματικά στις Πρέσπες, σε ένα δεύτερο τηλεοπτικό σποτ μας προειδοποιεί για τις επιπτώσεις των ξενικών ψαριών στα ντόπια και μοναδικά στον κόσμο ψάρια των Πρεσπών. Ως «πραγματικούς εισβολείς» χαρακτηρίζει η επαγγελματίας ψαράς τα ξενικά είδη που εισέρχονται στις λίμνες σκόπιμα ή κατά λάθος μέσω των εμπλουτισμών. Τα ξενικά είδη αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη διατήρηση των ενδημικών ψαριών της Πρέσπας, καθώς τρέφονται με τα αυγά και το γόνο των ντόπιων ψαριών.
 
Για να δείτε τα τηλεοπτικά σποτ πατήστε εδώ και για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφτείτε το site του προγράμματος www.spp.gr/life_prespafish
 
 
 
 
 
Με εξόρμηση στο ποτάμι ολοκληρώθηκε για φέτος η περιβαλλοντική εκπαίδευση

Το καλοκαίρι ήρθε και τα παιδιά γιόρτασαν την αρχή του δίπλα στο ποτάμι. Μετά από τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες που προηγήθηκαν τους προηγούμενες μήνες εντός της σχολικής τάξης του δημοτικού σχολείου, η γνώση έγινε πράξη στις εκβολές του ποταμού του Αγίου Γερμανού. Τα παιδιά, αφού έμαθαν για τη λειτουργία του ποτάμιου οικοσυστήματος και τα χαρακτηριστικά των σπάνιων ψαριών και οργανισμών που ζουν γύρω και μέσα σε αυτό, ήρθαν να γνωρίσουν και να μελετήσουν από κοντά το μοναδικό αυτό βιότοπο στα πλαίσια μίας πολύ σημαντικής αποστολής: να βοηθήσουν τη φίλη τους την πέστροφα να μάθει εάν το ποτάμι του Αγίου Γερμανού είναι υγιές γιατί ανησυχούσε για τους φίλους της που βρίσκονταν ψηλότερα σε αυτό.

Οι μικροί υδροβιολόγοι εξέτασαν κάποιες φυσικοχημικές παραμέτρους, μελέτησαν τα υδρόβια μακρο-ασπόνδυλα και έμαθαν πώς συνδέονται οι οργανισμοί στις τροφικές αλυσίδες του ποταμού. Έτσι, διοργανώθηκαν αγώνες ταχύτητας με καραβάκια που έφτιαξαν τα παιδιά από φυσικά υλικά και με τα οποία κατέγραψαν την ταχύτητα του ποταμού, αφουγκράστηκαν τους ήχους του συλλέγοντας στοιχεία για την κατάσταση της υγείας του ποταμού και έμαθαν τον τρόπο με τον οποίο συγκεκριμένες απειλές, όπως η υπερβολική χρήση φυτοφαρμάκων, επηρεάζουν τις τροφικές αλυσίδες στο ποτάμι.

Στο τέλος όλα τα παιδιά πήραν ένα δίπλωμα από την φίλη τους την Πέστροφα για την ολοκλήρωση της αποστολής που τους ανάθεσε. Έτσι έκλεισε το μεγάλο κεφάλαιο «Η Ζωή στα Ποτάμια της Πρέσπας» και την επόμενη σχολική χρονιά η ομάδα της περιβαλλοντικής θα επανέλθει με καινούριες δραστηριότητες για τις λίμνες και τα ψάρια της αυτή τη φορά.

Σταχτόχηνα στην Πρέσπα: ένα είδος Kρισίμως Κινδυνεύον στην Ελλάδα
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αγριόχηνα της Ευρώπης. Οι Σταχτόχηνες (Anser anser rubrirostris), ένα άλλοτε κοινό είδος στης Ελλάδα, φωλιάζουν πλέον σταθερά μόνο στο Εθνικό Πάρκο Πρεσπών και σύμφωνα με το Ελληνικό Κόκκινο Βιβλίο ανήκει στα Κρισίμως Κινδυνέυοντα της χώρας. Ο πληθυσμός τους στη λίμνη Μικρή Πρέσπα είναι μικρός, απομονωμένος και κατά συνέπεια ευάλωτος. Στη χώρα μας, το είδος έχει μειωθεί σημαντικά από το 1960, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με την αύξηση του είδους στη Δ. Ευρώπη, ενώ πρόκειται για έναν υποπληθυσμό απομονωμένο από τους υπόλοιπους της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Επιπλέον άγνωστο παραμένει ακόμη αν χήνες από τον πληθυσμό της Πρέσπας μεταναστεύουν σε άλλους κοντινούς υγροτόπους κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Με στόχο, λοιπόν, την καλύτερη κατανόηση των παραγόντων που περιορίζουν τον πληθυσμό των Σταχτόχηνων και τη διαμόρφωση προτάσεων προστασίας του είδους, η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών (ΕΠΠ) ξεκινάει ένα ερευνητικό πρόγραμμα μικρής διάρκειας. Σκοπός του προγράμματος είναι να απαντηθούν πολύ συγκεκριμένες ερωτήσεις για την αναπαραγωγική επιτυχία, τη μετανάστευση και την απομόνωση του πληθυσμού από άλλους του είδους στην ανατολική Ευρώπη. Η ΕΠΠ βρίσκεται ήδη σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο Oulu της Φινλανδίας όπου έχει ήδη αποστείλει δείγματα για γενετική ανάλυση και συνεχίζει να συλλέγει και άλλα. Τέτοιου είδους αναλύσεις είναι απαραίτητες, καθώς θα καθορίσουν το βαθμό απομόνωσης του πληθυσμού.

Παράλληλα, τον Ιούνιο διοργανώθηκε στην Πρέσπα μία επίσκεψη εργασίας ειδικών ορνιθολόγων από το SOVON Institute της Ολλανδίας, όπου συζητήθηκαν οι πιθανότητες και οι περιορισμοί στη μελέτη του είδους στην περιοχή των Πρεσπών. Ο κ. B. Voslamber παρουσίασε την κατάσταση των χηνών στην Ολλανδία, το αντικείμενο μελέτης και τα προβλήματα των πληθυσμών στη χώρα του. Οι προοπτικές για την έρευνα στην περιοχή των Πρεσπών περιορίζονται αρκετά λόγω της κρυπτικής συμπεριφοράς (φώλιασμα στον καλαμιώνα) και της μορφολογίας της περιοχής, η οποία δυσχεραίνει την άμεση παρατήρηση. Κατά τη διάρκεια, όμως, της συνάντησης συζητήθηκαν οι πιθανές λύσεις και μέχρι την ερχόμενη άνοιξη θα έχει οργανωθεί το σύστημα καταγραφής του πληθυσμού με ένα συνδυασμό μεθόδων, συμπεριλαμβανομένης και της εφαρμογής ραδιοπομπών.
 

Στάγδην άρδευση: ένα όνειρο πραγματοποιείται
Την κατασκευή του έργου της στάγδην άρδευσης στην Πρέσπα ανακοίνωσε κατά την επίσκεψή του στην περιοχή, στις αρχές Μαΐου, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Σκανδαλίδης. Το έργο, το οποίο αποτελεί μακροχρόνιο αίτημα των κατοίκων και των φορέων της Πρέσπας, αφορά τον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου αρδευτικού δικτύου (που καλύπτει τις ανάγκες περίπου 16.000 στρεμμάτων) και την αντικατάστασή του από ανοιχτό σε κλειστό. Η χρηματοδότηση της μελέτης του δικτύου στάγδην άρδευσης προέρχεται από το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης «Αλέξανδρος Μπαλταζής» και έχει προϋπολογισμό 1.150.000€.
 
Το έργο αυτό θα συμβάλει σημαντικά στην ορθολογική διαχείριση των υδάτων της λεκάνης, το οποίο άλλωστε αποτελεί απαίτηση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας πλαίσιο για το νερό (2000/60/ΕΕ). Η εγκατάσταση δικτύου στάγδην άρδευσης στην Πρέσπα θα έχει σημαντικό περιβαλλοντικό και οικονομικό όφελος, καθώς θα συμβάλει στην εξοικονόμηση του αρδευτικού νερού και στη μείωση της επιβάρυνσης των υδατικών πόρων από γεωργικές εισροές. Η αποτελεσματική χρήση του νερού αναμένεται να μειώσει το κόστος παραγωγής, να αυξήσει το εισόδημα των αγροτών και να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των γεωργικών προϊόντων.
 
Η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών (ΕΠΠ) υπήρξε επί πολλά χρόνια υποστηρικτής της ιδέας εκσυγχρονισμού του αρδευτικού συστήματος της περιοχής, προωθώντας το ζήτημα και ενημερώνοντας για τα οφέλη της στάγδην άρδευσης τόσο για το φυσικό περιβάλλον όσο και για τους παραγωγούς. Το όνειρο φαίνεται ότι αρχίζει να παίρνει σάρκα και οστά και ας ελπίσουμε ότι η πολιτεία θα φανεί συνεπής στις δεσμεύσεις της.
 
Την εκπόνηση της μελέτης θα αναλάβει το Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης, ενώ συστάθηκε ήδη άτυπη επιτροπή παρακολούθησης και υποστήριξης του έργου που αποτελείται από εκπροσώπους του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Πρεσπών, του Δήμου Πρεσπών, της Περιφεριακής Ενότητας Φλώρινας, του ΤΟΕΒ Πρεσπών, των 2 αγροτικων συνεταιρισμών φασολοπαραγωγών και της ΕΠΠ.
 
Επιμέλεια: Ράλλια Κουγιουμτζή

Συντακτική ομάδα: Μ. Βλάσση, Ρ. Κουγιουμτζή, Ε. Κουτσερή, Α. Λογοθέτη, Δ. Μάντζιου, F. Doleson

Φωτογραφίες: ΕΠΠ ΑΡΧΕΙΟ/ F. Doleson, T. Kokovkin, Ρ. Κουγιουμτζή, Α. Λογοθέτη, Π. Σταθόπουλος

Χορηγία: Velti, Τράπεζα Πειραιώς
Εταιρία Προστασίας Πρεσπών
Άγιος Γερμανός, Πρέσπα
530 77 Άγιος Γερμανός
Τηλ: 23850 51211, 23850 51233
Fax: 23850 51343

www.spp.gr
spp@line.gr

Ευχαριστούμε την

ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

για την υποστήριξή της στην έκδοση του ηλεκτρονικού μας newsletter

Εάν δεν επιθυμείτε να λαμβάνετε το newsletter, παρακαλούμε στείλτε mail στο spp@line.gr
© 2011 Εταιρία Προστασίας Πρεσπών